Konstitutsiyaviy huquq

O’zbekistonda “homeschooling”, ya’ni bolani uyda mustaqil o’qitishga ruxsat bormi?

Savol: O’zbekistonda “homeschooling”, ya’ni bolani maktabga yubormay, uyda ota-onasi tomonidan ta’lim berishga ruxsat beriladimi?

Javob: Ha, ruxsat beriladi. O’zbekiston Respublikasining “Ta’lim to’g’risida”gi qonunining 18-moddasi (Oiladagi ta’lim va mustaqil ravishda ta’lim olish) ga asosan, davlat oilada ta’lim olishga va mustaqil ravishda ta’lim olishga ko‘maklashadi. Bolalarni oilada o‘qitish va mustaqil ravishda ta’lim olish tegishli ta’lim muassasalarining dasturlari bo‘yicha amalga oshiriladi. Ta’lim oluvchilarga vakolatli davlat muassasalari tomonidan uslubiy, maslahat va boshqa yo‘sinda yordam ko‘rsatiladi.

Qonunchilikda oiladagi ta’lim va mustaqil ravishda ta’lim olish borasida qo’shimcha qoida va ko’rsatmalar topilmadi. Demak, ularni Xalq Ta’limi vazirligining mahalliy tuman yoki viloyat bo’limlaridan, agar ularda ma’lumot bo’lmasa, vazirlikning o’zidan olish mumkin.

“Homeschooling”, ya’ni oilada ta’lim va mustaqil ravishda ta’lim olishga O’zbekistonda ruxsat berilganligini inkor qilgan yoki bu haqda ma’lumot berishdan bosh tortgan davlat organi xodimlari “Ta’lim to’g’risida”gi qonuning 34-moddasiga ko’ra jazoga tortiladi. Chunki 34-moddada shunday deyiladi: ta’lim to‘g‘risidagi qonun hujjatlarini buzishda aybdor bo‘lgan shaxslar belgilangan tartibda javobgar bo‘ladilar.

 

 

2 Comments

  1. Гулбахор

    Шу пайтгача бирорта уйда таълим олиш кузатилганми Узбекистонда, саломатлиги туфайли мажбур булган холатлардан ташкари, яъни укувчи ва ота-оналарнинг уз хохиши билан? Агар бор булса бунга таълим муассасалари кандай карашган? Муаммоларга учрамаганми?

  2. Savol juda muhim masalani o’rtaga qo’gan aslida. O’zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 40-moddasida har kim bilim olish huquqiga egaligi belgilangan. Shuningdek, bepul umumiy ta’lim olish davlat tomonidan kafolatlanadi deb belgilangan. O’zbekiston Respublikasining “Ta’lim to’g’risida”gi qonunining 3-moddasida ta’lim sohasidagi davlat siyosatining asosiy prinsiplari belgilangan. Ushbu moddaga ko’ra umumiy o’rta, shuningdek o’rta maxsus, kasb-hunar ta’limining majburiyligi mustahkamlangan. Demak, bu erda ushbu qonunning ta’lim sohasidagi davlat siyosatining prinsiplaridan biri bo’lgan umumiy o’rta ta’limning majburiyligi prinstipini izohlashga ehtiyoj tug’iladi.
    Birinchi qarash, agar umumiy o’rta ta’lim fuqarolar uchun majburiy bo’lsa, ushbu majburiyatni bajarmaslik javobgarlik keltirib chiqaradi. Ikkinchi qarash, agarda ushbu ta’limni ta’minlash davlatning majburiyat bo’lsa, agarda davlat fuqarolar uchun umumiy o’rta ta’lim tashkil qila olmasa, davlat fuqaro oldida o’z majburiyatini bajarmaganligi uchun javobgar bo’ladi.
    Birinchi qarashga ko’ra qonunni sharhlashsak, konstitutsiyadagi bilim olish huquqiga zid keladi. Chunki Konsitutsiyada bilim olish majburiyati emas, balki bilim olish huquqi belgilangan va umumiy ta’limni bepul ta’minlash uchun davlatga majburiyat yuklatilgan. Lekin amalda qonunchiligimizda ushbu qarash asos qilinib olingan bo’lsa kerak, chunki O’zbekiston Respublikasi Ma’muriy javobgarlik to’g’risidagi kodeksning 47-moddasida bolalarning majburiy umumiy o’rta ta’lim, o’rta maxsus, kasb-hunar ta’limi olishiga ota-onalar yoki ularning o’rnini bosuvchi shaxslar tomonidan to’sqinlik qilish uchun javobgarlik belgilangan. Shuning uchun, homeschooling qilishdna oldin usbu modda bo’yicha javobgarlik tortilish ehtimolini ko’rish kerak. S